Hoogbegaafdheid

Wat is hoogbegaafdheid?

Lees meer over

De kenmerken van hoogbegaafdheid
Hieronder noemen we de kenmerken die genoemd worden door psychologen en orthopedagogen. Er is geen mogelijkheid om hoogbegaafdheid objectief vast te stellen. We behelpen ons met een lijstje kenmerken, ieder kind heeft zijn unieke speciale variatie op het thema.

Hoge intelligentie (IQ hoger dan 130)

Vroege ontwikkeling / ontwikkelingsvoorsprong

Uitblinken op meerdere gebieden

Gemakkelijk kunnen leren

Goed leggen van (causale) verbanden

Makkelijk kunnen analyseren van problemen

Maken van grote denksprongen

Voorkeur voor abstractie

Hoge mate van zelfstandigheid

Brede of juist specifieke interesse, hoge motivatie, veel energie

Creatief en origineel

Perfectionistisch

Apart gevoel voor humor

Hoge mate van concentratie

Een kind hoeft niet al deze kenmerken te hebben om hoogbegaafd genoemd te worden. Andersom geldt ook: als een kind een of meerdere van deze kenmerken heeft, hoeft het niet hoogbegaafd te zijn.  

De verschillende type hoogbegaafde kinderen
Hoogbegaafde kinderen blijken niet in ‘één soort’ voor te komen. Er worden zes typen hoogbegaafde kinderen beschreven: de succesvolle leerling de uitdagende leerling de onderduikende leerling de drop-out de leerling met de leer- en/of gedragsproblemen zelfstandige leerling [lees verder] Er wordt wel eens gedacht dat alle hoogbegaafden problemen ondervinden in het leven. Dit is dus niet waar. Wanneer wij naar de groep hoogbegaafde kinderen kijken, kunnen wij deze grofweg in drieën verdelen; 1/3 gaat fluitend door het leven, 1/3 heeft zo af en toe een duwtje in de rug nodig en 1/3 loopt (nu of op latere leeftijd) vast door wat voor oorzaak dan ook. Deze laatste groep is bijzonder kwetsbaar. Te meer omdat deze kinderen of jongvolwassenen in hun leven gedragingen kunnen vertonen die op het eerste gezicht raakvlakken hebben met bijvoorbeeld AD(H)D of een vorm van autisme. Deze gedragingen worden meestal niet meteen herkend als kenmerken van hoogbegaafdheid. Een hoogbegaafd kind kan ten onrechte een AD(H)D-etiket opgeplakt krijgen. Dit kan ernstige gevolgen hebben voor het welzijn van het kind, maar ook voor het gezin en voor een school. Naar aanleiding van een verkeerde diagnose, kan het zijn dat er gedurende een korte periode, bijvoorbeeld ten gevolge van alle aandacht een rustmoment ontstaat. Echter, dit is slechts vaak voor korte duur. Al gauw zullen die kenmerken waardoor er een ‘misdiagnose’ is gesteld, weer terugkomen. Het kind gaat zich weer clownesk gedragen in een klas, is snel afgeleid en is moeilijk te hanteren of het kind ervaart problemen bij veranderingen, heeft extreem behoefte aan structuur, is erg rigide, neemt alles letterlijk of heeft moeite vriendschappen te onderhouden. Dit alles kan voor de nodige teleurstellingen zorgen, waardoor het plezier in het naar school gaan al snel en drastisch kan afnemen. Sterker nog, het kind kan psychosomatische klachten gaan vertonen zoals eetlust vermindering, haaruitval, buik- en hoofdpijn, uitslag.
De diagnostiek
Aanleiding voor een diagnostisch onderzoek is vaak dat ouders zich zorgen maken, omdat hun kind zich anders ontwikkelt dan ze verwachten. Doordat hoogbegaafdheid vele gezichten kent en slimme kinderen heel veel zaken kunnen verbergen of zich anders kunnen voordoen, is het belangrijk dat bepaald gedrag zoals druk en aandachttrekkend gedrag of agressief gedrag, vanuit het juiste perspectief wordt bekeken en – nog belangrijker – wordt begrepen. Is het clowneske en drukke gedrag een gevolg van verveling, een uiting van frustratie, een zich niet begrepen voelen, of is er wellicht toch sprake van AD(H)D of een combinatie van hoogbegaafdheid en AD(H)D. Wetende dat hoogbegaafde kinderen veelal (maar niet altijd) een zeer hoog energieniveau hebben, is het verband met AD(H)D erg snel gelegd. Maar hoogbegaafde kinderen kunnen zich ook stil en afwachtend gedragen en hebben zich vaak maar aangepast en worden op school dan bestempeld als ‘lui’. In werkelijkheid is dat soms helemaal niet zo. Door bijvoorbeeld hun hoge gevoeligheid of hoge ethische normen hebben dit soort kinderen te vaak teleurstellingen meegemaakt. Ze trekken zich terug. Belangrijk is dus om te kijken of deze kenmerken blijvend zijn of alleen gedurende bepaalde periodes optreden? Zo merken wij dat gedurende vakanties, ouders soms hun ´oude´ kind terugkrijgen. In het Kindertherapeuticum hebben we de ervaring dat het vaststellen van hoogbegaafdheid een zorgvuldig proces nodig heeft, omdat elk hoogbegaafd kind weer anders en uniek is. Om vast te stellen of een kind hoogbegaafd is, worden binnen het Kindertherapeuticum, in samenwerking met ouders en school, meerdere aspecten van het kind bekeken. Er wordt naar het kind als geheel gekeken en daarom kan een onderzoek naar de Een hoogbegaafdheidonderzoek is gericht op zowel de intellectuele, de motivationele, creatieve en sociaal-emotionele ontwikkeling van het kind. Bij dit onderzoek wordt het totale functioneren en beeld van het kind naar voren gebracht.  
De behoeften van het hoogbegaafde kind
Binnen het Kindertherapeuticum bekijken we kind nodig heeft van zijn omgeving. De belangrijkste behoeften van het hoogbegaafde kind zijn: Gezien, geaccepteerd en gewaardeerd worden zoals het is Autonomie, ruimte om zelf te kiezen, zelf te ontdekken, zelf te ervaren en de dingen op een eigen manier te doen Intellectuele stimulans, uitdaging op het eigen niveau Steun bij het leren van leer- en werkstrategieën Steun bij het leren sociale vaardigheden Steun op emotioneel gebied (om zichzelf te leren begrijpen, een positief zelfbeeld op te bouwen en leren omgaan met uitdagingen en stress) Contact met gelijkgestemden Geen eenzijdige nadruk op prestaties of het ‘hoogbegaafd zijn’ Begrip en steun voor mogelijke verschillen in intellectuele, emotionele en motorische ontwikkeling Begrip en steun voor vaak voorkomende emotionele intensiteit en hooggevoeligheid Steun bij de verbinding van de lichamelijkheid bij kinderen met een eenzijdige cognitieve hoogbegaafdheid waarbij kinderen te veel in hun hoofd zitten en te weinig contact hebben met de rest van hun lijf. Het kind kan dan meer in balans komen door bv lichaamsgerichte therapieën, kunstzinnige therapie of muziektherapie.